نشر کلیپی از سخنان مدیرمسئول تلویزیون طلوع نیوز بنام فریدالله محمدی در مورد آزادی ها و آزادی رسانه ها زیر سلطه طالبان باعث واکنش هایی شده است.
او در جمع مسئولان و سخنگویان طالبان می گوید: "آزادی نسبی که در افغانستان وجود دارد در سطح کشورهای منطقه بی نظیر است. امروز آزادی که در افغانستان وجود دارد در کشورهای همسایه ما وجود ندارد، همین آزادی باعث این شد که یک خواهر خبرنگار افغان ما در قطر از دست امیر قطر جایزه شجاعت سال را می گیرد. این همکاری دو طرفه حکومت و رسانه های افغانستان می باشد!"

هویت فردی این جوان برای ما اهمیتی ندارد. اما جایگاه او بعنوان مدیر مسئول طلوع نیوز برای ما دارای اهمیت است. ابتدا لازم است اشاراتی کوتاه به وضعیت طلوع، و سپس بررسی رسانه ها و آزادی بیان تحت حاکمیت پنجساله طالبان داشته باشیم.

طلوع، طلوع نیوز، لمر و مجموعه موبی گروپ تحت مالکیت سعد محسنی در زمان حکومت جمهوریت از رسانه های تجاری-سیاسیِ کاملا آزاد و در خدمت ترویج ارزش های لیبرال بود. بیشترین بیننده و مخاطب را داشت و اثرگذاری اش بر دولت و افکار عمومی بیش از تمام رسانه های دیگر افغانستان بود. رابطه حسنه ای با دین و مذهب نداشت؛ مگر آنکه معدود برنامه های دینی آن توسط یک نهاد حمایت مالی می شد. این مجموعه رسانه ای، هم اهداف سیاسی خود را داشتند و هم اهداف تجاری شان را دنبال می کردند. رابطه خوبی با طالبان نداشتند و بیشتر برنامه ها، گزارش ها، خبرها و تحلیل های این رسانه، علیه طالبان بود. طالبان هم باری کارمندان این مجموعه را مورد حمله قرار داده و تعدادی از عوامل محلی آن را در کابل کشته و زخمی کردند.

با سقوط کابل، این رسانه ها تحت محاصره و اشراف طالبان، فعالیت می کردند. مدیران و خبرنگاران و کارمندان ورزیده این مجموعه، افغانستان را ترک کردند و همکاران بی نام و نشان آن، در افغانستان ماندند. یکی از این افرادِ دون پایه ی شبکه، بنام فریدالله محمدی از فقر مدیریتِ طلوع، اکنون مدیر مهمترین حلقه آن رسانه ها شده است.

نشرات مجموعه رسانه هایی که همگی شان تحت نام "طلوع" شناخته می شوند؛ کاملا تغییر جهت و جهانبینی داده و به خدمت طالبان درآمده و تریبیون طالبان شده اند.
به همان میزان که سابقاً کشتی کج و سریال های ترکی و کلمبیایی و ستاره افغان و رقص و آوازهای نیمه برهنه هندی در شبکه های "طلوع" آغشته با فراط گرایی پلورال بود، اکنون خط سیرِ این رسانه ها نیز به شدت آلوده به بنیادگرایی طالبانی شده است. طلوع کاملا رنگ عوض کرده، پوست اندازی نموده و قدراست در مقابل طالبان دقیقا همان می شود که از زبان مدیرمسئول آن، می شنویم: دروغگو، چاپلوس و توجیه گر طالبان و طالبانیزه شدن سیاست و حکومت در افغانستان.

چرا طلوع اینگونه در آغوش طالبان غروب کرد؟ آیا فشار طالبان است و یا چرخش سعد محسنی بعنوان مالک موبی گروپ؟ سعد رابطه بسیار نزدیکی با سران طالبان دارد، بارها با طالبان مقیم قطر ملاقات کرده است، بارها با امیرخان متقی وزیر خارجه طالبان ملاقات کرده و حتی زمینه دیدار وی را با وزیر امور خارجه اندونزی برای اولین بار سعد محسنی برقرار نمود. شفیق گوهری مدیر عمومی موبی گروپ نیز بطور متواتر در کابل به دیدار سراج الدین حقانی در منازل چهارگانه وی می رود.

یکی از دلایل این نزدیکی، منافع بزرگ اقتصادی است که طلوعی ها در سایه تأمین امنیت، بدان دست می یابند. مثلا سالانه میلیون ها دالر پروژه هایی از برخی کشورها برای مسائل انسانی به افغانستان واریز می شود. مسئولان طلوع تنها در سال 2024 مبلغ 20 میلیون دالر از کوریای جنوبی بابت یک پروژه آموزشی دریافت کردند. علاوه بر دریافت ها، مجموعه طلوع، پول زیادی بابت مالیات دولتی از زمان حکومت جمهوریت، قرضدار هستند که از طریق همکاری با طالبان توقع بخشیده شدن آن را دارند. این بخشی از واقعیت رسانه، رسانه داری و آزادی بیان در افغانستان است.

لذا برای رسانه ها تحت حاکمیت طالبان سه راه بیشتر وجود ندارد:

1- یا باید تبدیل به رسانه های طالبانی شد، همان را گفت که طالبان می گویند، همان راهی را رفت که طالبان می روند، حق را به طالبان داد و حقیقت را کاملا در قالب و مقیاس طالبان سنجید. 2- یا باید اسیر روایت ها و قرائت های طالبان نشد، واقعیت و حقیقت را قربانی دیکته گری طالبان نکرد و تعطیل کرد 3- و یا باید از سایه حاکمیت طالبان خارج شد و بیرون از سایه تحکم و تحمیل طالبانی و در فضای غیرطالبانی به بیان حقایق پرداخت. راه دیگری وجود ندارد. نمی شود هم با طالبان بود و هم آزادانه روایت کرد و آزادانه دید و آزادانه خبر و گزارش منتشر کرد.

طلوع راه اول را برگزیده است؛ همینطور آریانا و تمدن و شمشاد و... همگی به سانسور گردن نهاده اند و دیکته گری و تحمیل طالبانی را پذیرفته اند. همگی ملزم هستند چیزهایی را ببینند که طالبان اجازه می دهند و اجازه ندارند بدون تأیید طالبان حقایق و رویدادها را ببینند. و اگر دیده اند و شنیده اند خودشان را باید به کوری و کری بزنند.

وقتی مرا بعنوان مسئول خبرگزاری جمهور احضار و استنطاق می کردند؛ می گفتم بگویید که کدام خبر ما دروغ است و کدام تحلیل ما غلط است؟ می گفتند: همه شان درست است اما شما اجازه انتشار اینها را ندارید! شما باید آنچه را منابع رسمی ما می گویند همان را نشر کنید؛ به دل خودتان حق ندارید نشر کنید!

به هرحال، اکنون رسانه هایی طلوع کرده اند که کاملا در خدمت طالبان هستند. برای خوشی طالبان سخن می گویند، سانسور می کنند، بی تفاوت از کنار مظالم می گذرند، ارزش ها و رسالت ها را به فراموشی می سپارند. اما با تمام اینها بهتر است دروغ نگویند و تطهیر نکنند.
 
حسینی مدنی- خبرگزاری جمهور