ترامپ و طالبان؛ از تقابل تبلیغاتی تا تعامل استخباراتی

ذبیح‌الله مجاهد؛ سخنگوی طالبان، در واکنش به اظهارات ترامپ درباره بازپس‌گیری پایگاه بگرام و جنگ‌افزارهای به جامانده نظامیان امریکایی در افغانستان، این خواسته را «خواب و خیال» خواند.

 

مجاهد کنترل بگرام توسط چین را رد کرد و گفت: «افغانستان مستقل است و خاک خود را در اختیار هیچ کشوری قرار نمی‌دهیم. بگرام در اختیار نیروهای خود ماست، نه چین.»

 

سخنگوی طالبان گفت: «گرفتن بگرام خواب و خیال است؛ امریکا هم این خیال را از سر دور کند و فراری‌های رژیم گذشته نیز.»

 

او به امریکا هشدار داد و گفت: «ما اداره اشرف غنی نیستیم که هرچه امر کنید همان‌طور عمل کنیم.»

 

واکنش طالبان در قبال سخنان و تهدیدهای دونالد ترامپ کاملاً قابل انتظار بود. بیان روشن‌تر پیش بینی نمی‌شد که طالبان دست‌کم در ظاهر امر، با رویکرد تهاجمی و هشدارآمیز دونالد ترامپ همراهی و همدلی کنند و نسبت به آن انعطاف نشان دهند؛ اما آیا در پشت پرده نیز همین گونه است؟ این پرسشی است که درباره آن تردیدهای جدی وجود دارد.

 

ممکن است ادعای ترامپ درباره کنترل چین بر پایگاه استراتژیک بگرام نادرست باشد؛ اما هیچکس نباید تردید کند که رئیس جمهور امریکا شیفته بگرام است و کنترل آن را یکی از رویاهای خود می‌داند. از جانب دیگر، ترامپ به خوبی می‌داند که گزینه‌های زیادی برای تحت فشار قرار دادن طالبان برای واگذاری بگرام در اختیار دارد.

 

همین حالا که کمک‌های نقدی امریکا به طالبان قطع شده، طوفان و تلاطم، بازارهای مالی افغانستان را فراگرفته و طالبان تلاش‌های مذبوحانه‌ای را برای کنترل وضعیت راه اندازی کرده‌اند؛ تلاش‌هایی که در برخی موارد مانند مجبور کردن صرافان به فروش دالرهای خود و یا ممنوعیت انتشار نرخ ارز در شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های خبری به طور مضحکی، ساده و سطحی بوده است.

 

بنابراین علیرغم پاسخ ظاهرا از موضع قدرت ذبیح الله مجاهد به هشدارها و تهدیدهای دونالد ترامپ، برای طالبان تقابل با رئیس جمهور تاجرمشرب، فرصت طلب و منفعت اندیش امریکا آسان نخواهد بود.

 

درست به همین دلیل است که طالبان با وجود آنکه در روی صحنه، ژست ضد امریکایی می‌گیرند و به آنچه استقلال افغانستان از سلطه امریکا و متحدانش می‌خوانند افتخار می‌کنند؛ اما در پشت پرده زدوبندهای پیچیده استخباراتی میان طالبان و امریکا در جریان است و در چارچوب همین زدوبندها بود که در طول بیش از سه سال گذشته طالبان علیرغم انسداد دارایی‌های ملی افغانستان توسط امریکا از کمک‌های نقدی ایالات متحده بهره‌مند می‌شدند و به لطف این کمک‌ها منابع مالی مورد نیاز خود را تامین کرده و قیمت افغانی در برابر ارزهای خارجی را ثابت نگه داشته بودند.

 

به این ترتیب، اگرچه ذبیح الله مجاهد می‌گوید که رژیم طالبان، دولت اشرف غنی نیست که اوامر و فرامین ایالات متحده را یک به یک اجرا کند؛ اما واقعیت این است که اگر واشنگتن اراده کند به سادگی می‌تواند طالبان را به تمکین در برابر دستورات خود وادار سازد حتی اگر یکی از این دستورات، واگذاری کنترل پایگاه راهبردی بگرام یا بازپس‌گیری تسلیحات باقیمانده نیروهای امریکایی باشد.

 

حتی در جریان دستیابی به توافقنامه استعماری دوحه نیز دونالد ترامپ با تهدید مستقیم ملا عبدالغنی برادر؛ مذاکره کننده ارشد طالبان و فرستادن تصویری از خانه او، این گروه را وادار به تمکین در برابر شرایط خود و پذیرش پیش شرط‌های امریکا در توافق‌نامه صلح کرد. 

 

پس از آن در دوره سلطه طالبان بر افغانستان در غیاب نیروهای اشغالگر امریکایی هم امریکا و هم طالبان به گونه‌ای در برابر همدیگر موضع گرفتند که حتی تصور نمی‌شد که آنها ۲۰ سال باهم درگیر جنگی طولانی و مرگبار بوده اند که برای ایالات متحده هزاران میلیارد دالر هزینه داشته و جان بیش از هزاران سرباز امریکایی را گرفته است.

 

این به معنای آن است که دوطرف در پشت پرده مشغول زد و بندهایی هستند که بر اساس آن، واشنگتن متعهد به حمایت مالی از طالبان است و طالبان نیز مصمم به تامین منافع بلندمدت ایالات متحده در افغانستان و منطقه.

 

به همین دلایل است که موضع‌گیری اخیر ذبیح الله مجاهد نسبت به تهدیدهای دونالد ترامپ هیچ ارزش قابل محاسبه‌ای ندارد؛ زیرا این موضع‌گیری‌ها واقعی نیست؛ بلکه بخشی از تلاش‌های دوطرف برای کسب امتیازات بیشتر در یک بازی ریاکارانه استخباراتی است.

 

از این منظر، هیچ تفاوت قابل ملاحظه‌ای میان طالبان و اشرف غنی وجود ندارد؛ زیرا همان نقشی را که دیروز اشرف غنی به عهده داشت، امروز طالبان برای امریکا بازی می‌کنند حتی با هزینه‌های کمتر، بدون نیاز به استقرار ده‌ها هزار نیروی نظامی و مشارکت در جنگی بیهوده، خونین و پرهزینه.

 

بنابراین بی‌ توجه به ژست های ضد امریکایی و قدرت نمایی تبلیغاتی طالبان در برابر تهدیدهای ترامپ، این گروه به سادگی در برابر امتیازطلبی‌های منفعت جویانه او تمکین خواهد کرد و این چیزی است که رئیس جمهوری فرصت طلب امریکا به خوبی از آن آگاه است.

 

عبدالمتین فرهمند - جمهور