آغوش باز طالبان به روی ترامپ؛ برنامه واشنگتن چیست؟

عباس استانکزی؛ معاون سیاسی وزارت خارجه طالبان، اخیرا از دونالد ترامپ؛ رئیس جمهور منتخب ایالات متحده به‌عنوان فردی «قاطع و با جرأت» یاد کرد.

 

او خواستار بازگشایی سفارت امریکا در افغانستان شد و گفت که طالبان برای پذیرایی از امریکا کاملا آماده است.

 

او تصریح کرد: هیچ دشمنی دایمی نیست، همان‌گونه که هیچ دوست دایمی نیز وجود ندارد.

 

استانکزی افزود: «همانگونه که با روسیه جنگیدیم و حالا دوستان خوبی هستیم، با امریکا هم ۲۰ سال جنگیدیم و حالا می‌خواهیم روابط خوب داشته باشیم.»

 

واضح است که بخشی از این اظهار نظرها تلاش مذبوحانه طالبان در آستانه آغاز به کار دولت به رهبری دونالد ترامپ در واشنگتن در دو هفته آینده برای نشان دادن چراغ سبز و آغوش باز طالبان به مدیران جدید کاخ سفید است مبنی بر اینکه آنها آماده از سرگیری تعامل با دولت دوم ترامپ هستند و این رئیس جمهور بعدی امریکاست که می‌تواند تصمیم بگیرد که از این فرصت چگونه استفاده می‌کند.

 

طالبان به طور هوشمندانه‌ای عناصر لیبرال و غرب‌گرای خود مانند شیرمحمد عباس استانکزی را مسئول پیشبرد این کارزار قرار داده‌اند؛ زیرا او می‌داند که چگونه به زبان غربی‌ها سخن بگوید و برای تلطیف فضای تیره رابطه میان طالبان و غرب تلاش کند.

 

با اینهمه و علیرغم ابراز آمادگی آشکار طالبان برای آغاز فصل جدید رابطه با امریکا پس از پایان اشغال مستقیم افغانستان توسط نیروهای امریکایی و متحدان آنان و تسلط مجدد طالبان بر سرنوشت مردم افغانستان هنوز هیچ اطمینانی وجود ندارد که دولت دونالد ترامپ به طور بی‌پروا با طالبان وارد تعامل شود و به انتظارات رهبران طالبان برای آغاز یک رابطه عادی و دوستانه پاسخ مثبت و مساعد دهد.

 

شماری از تحلیلگران حتی معتقد اند که پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری اخیر امریکا ترس و نگرانی را در میان بخشی از رهبران طالبان در افغانستان تشدید کرده است. 

 

به باور آنان، ترامپ به شدت اقتدارگرا، غیرقابل پیش بینی و متمایل به استفاده سریع و مستقیم از زور در برابر دشمنانش است و این چیزی است که طالبان هرگز خواستار آن نیستند. 

 

رئیس جمهور بعدی امریکا حتی زمانی که از قدرت کنار گذاشته شد نیز اظهارات تند و تنش آمیزی را علیه طالبان و نحوه واگذاری قدرت به این گروه و نیز تصاحب تسلیحات امریکایی توسط جنگجویان طالب ابراز داشت. بنابراین یکی از مهم‌ترین امیدهای دشمنان طالبان با پیروزی ترامپ در امریکا تغییر بنیادین سیاست امنیتی واشنگتن در قبال طالبان به منظور بازپسگیری تسلیحات امریکایی و نابودی پایگاه‌های مجهز باقیمانده از امریکا برای طالبان است.

 

علاوه بر این، شماری از مهره‌های کلیدی سیاست خارجی و مقامات امنیتی دولت آینده به رهبری ترامپ در امریکا نیز در گذشته مواضع بحث برانگیزی علیه طالبان و افغانستان داشته اند. آنها حتی طالبان را یک گروه تروریستی می‌دانند و با توجه به اینکه برخی از آنان سابقه خدمت نظامی در ارتش امریکا در ماموریت افغانستان را نیز در کارنامه خود دارند پیش بینی می‌شود که در کابینه دونالد ترامپ بر موضع‌گیری‌های دولت بعدی امریکا در قبال طالبان تاثیر بگذارند و اجازه ندهند که انتظارات طالبان مبنی بر گسترش تعاملات سیاسی، امنیتی و اقتصادی با ایالات متحده در دوره ترامپ به سادگی محقق شود.

 

علیرغم این گمانه زنی‌ها اما هیچ ارزیابی قاطعانه‌ای از برنامه واشنگتن در قبال طالبان افغانستان وجود ندارد؛ زیرا طیفی از موضع‌گیری‌های متناقض، تحلیلگران مسائل افغانستان و ناظران سیاست خارجی و امنیتی ترامپ در قبال آن را به شدت سردرگم کرده است.

 

با این حال، چیزی که در حال حاضر وجود دارد و کاملاً محرز است این است که طالبان مشتاقانه انتظار دارند که ترامپ گام‌های جسورانه‌ای را برای تعامل با این گروه بردارد، رژیم آنان را به رسمیت بشناسد یا دست کم با بازگشایی سفارتخانه امریکا در کابل زمینه ساز تعاملات بعدی با رژیم حاکم بر افغانستان شود. 

 

اگرچه با توجه به شکاف‌های عمیقی که در درون طالبان و جنگ شدید قدرت میان قبایل متخاصم وجود دارد هنوز به درستی مشخص نیست که آیا دیپلماسی التماس در قبال ایالات متحده از حمایت وسیع و مستقیم همه جناح‌های تشکیل دهنده رژیم طالبان برخوردار است یا نه؛ زیرا به نظر می‌رسد که قدرت‌های غربی و در راس آنها ایالات متحده امریکا متمایل به شبکه حقانی هستند و اقتدارگرایی قندهار در قبال این شبکه را برنمی‌تابند؛ اما در داخل افغانستان شبکه حقانی به شدت تضعیف شده و این حلقه قندهار به رهبری ملا هبت الله آخوندزاده است که همچنان بر کانون مرکزی قدرت و حاکمیت در رژیم طالبان مسلط است و اجازه نمی‌دهد که صداهای مخالف و منتقد از جمله شبکه حقانی متحد سنتی غرب، اقتدار و سلطه قندهار را به چالش بکشند.

 

محمدرضا امینی - جمهور