مذاکرات اخیر در اسلام آباد در حالی برگزار شد که بسیاری انتظار داشتند دست کم یک توافق حداقلی برای کاهش تنش ها شکل بگیرد. با این حال آنچه در روند گفت و گوها آشکار شد، همان واقعیتی بود که پیش تر نیز قابل پیش بینی بود فاصله راهبردی میان تهران و واشنگتن هنوز بسیار عمیق تر از آن است که در یک دور مذاکره به سادگی برطرف شود.
درگیری شدید در پریان پنجشیر؛ طالبان نیروهای کمکی به منطقه اعزام کردند
درگیری میان طالبان و کشاورزان تریاک در بدخشان؛ یک کشته و سه زخمی
کاوشگری غیرقانونی در بادغیس؛ مردم بادغیس خواستار برخورد با غارتگران میراث ملی شدند
بحران ایران و آمریکا: چین در کجای معادله ایستاده است؟
از نان گرسنگان تا قصرهای طالبان؛ چگونه کمکهای بشردوستانه به شبکههای طالبان منتقل میشود؟
نشست فوقالعاده مقامات امنیتی طالبان برای زون مرکزی در کابل برگزار شد
اشتیاق طالبان برای تغییر مذهب شیعیان
تشدید درگیری با طالبان در بدخشان و پنجشیر؛ گزارشها از مقاومت مسلحانه و بازداشت غیرنظامیان حکایت دارد
طالبان و رئیس یونیسف درباره گسترش خدمات صحی در افغانستان گفتوگو کردند
انفجار مرمی هاوان در میدانوردک؛ شش کودک زخمی شدند
۱
یکی از مفاد اصلی مذاکره طبق معمول غنی سازی اورانیوم بوده که ظاهرا امریکا توقف 20 ساله را پیشنهاد داد اما طرف ایرانی به جای توقف 20 ساله، توقف 10 ساله یا کاهش نظارت شده غنی سازی با را پیشنهاد داده که مورد پذیرش هیئت آمریکایی قرار نگرفته.
به نظر می رسد یکی از گره های اصلی مذاکرات اسلام آباد بیش از هر چیز به مسئله اعتماد باز می گردد. ایران می گوید اگر ما امتیازهای مهم بدهیم. مثلاً اگر غنی سازی را متوقف کنیم یا عبور نفتکش ها از تنگه هرمز را کاملاً آزاد کنیم از کجا معلوم که آمریکا بعداً دوباره از توافق خارج نشود؟ چون قبلاً هم آمریکا از توافق برجام خارج شده بود. بنابراین ایران می خواهد اول مطمئن شود توافق پایدار است و تضمین دارد.
اما آمریکا برعکس فکر می کند. واشنگتن می گوید ایران باید اقدام عملی انجام دهد مثلاً درباره اورانیوم یا تنگه هرمز تا بعد اعتماد ایجاد شود و توافق جلو برود. ایران می گوید اول تضمین بدهید. آمریکا می گوید، اقدام عملی انجام دهید.
در ادامه این بن بست، فضای بحران خیلی سریع از میز مذاکره به میدان فشار در خلیج فارس منتقل شد. پس از توقف گفت و گوها در اسلام آباد، ایالات متحده آمریکا به سمت نوعی فشار دریایی علیه ایران حرکت کرد. فشاری که بیشتر به شکل محاصره و کنترل مسیرهای دریایی در اطراف تنگه هرمز خود را نشان داد. در مقابل، ایران نیز عبور کشتی ها را به شکل کامل آزاد نکرده و همین موضوع باعث شد یکی از حساس ترین گلوگاه های انرژی جهان وارد یک وضعیت بسیار شکننده شود.
در ظاهر ممکن است این وضعیت شبیه نزدیک شدن به درگیری نظامی به نظر برسد، اما به نظرم آنچه اکنون دیده می شود بیشتر یک بازی فشار متقابل است. هر دو طرف تلاش می کنند بدون آنکه وارد جنگ مستقیم شوند، هزینه های طرف مقابل را بالا ببرند. ایران با محدود نگه داشتن عبور کشتی ها می خواهد نشان دهد که امنیت این تنگه بدون نقش تهران قابل مدیریت نیست. در مقابل، آمریکا با حضور نظامی و تهدید به هدف قرار دادن کشتی ها پیام می دهد که اجازه نخواهد داد کنترل این مسیر حیاتی به دست ایران بیفتد.
با این حال تحلیل من این است که آنچه اکنون در خلیج فارس دیده می شود لزوماً مقدمه یک جنگ گسترده نیست.
به گفته دیوید ایگناتیوس، تحلیلگر روزنامه واشنگتن پست، محاصره دریایی بیشتر یک تاکتیک فشار است تا یک عملیات نظامی برای آغاز درگیری.
دولت ترامپ تمایل چندانی به ورود به یک جنگ تازه ندارد، زیرا هزینه ها و ریسک های آن بسیار بالا است. در عوض واشنگتن تلاش می کند با افزایش فشار اقتصادی و سیاسی، تهران را در موقعیتی قرار دهد که در نهایت به سمت یک توافق گسترده تر حرکت کند.
به باور من فشار بیش از حد معمولاً هم هزینه جهانی ایجاد می کند و هم به ایران یک اهرم متقابل می دهد. در نتیجه آمریکا نمی تواند فشار را تا سطح محاصره کامل و طولانی بدون تبعات سنگین ادامه دهد. در نتیجه، محاصره دریایی می تواند تنش را بالا ببرد و امتیازگیری را هدف بگیرد، اما تبدیل آن به عقب نشینی کامل ایران، بهخصوص در کوتاه مدت، با موانع جدی مواجه می شود و هزینه های آن برای آمریکا و متحدانش بسیار بالاست.
بنابراین بن بست اسلام آباد پایان دیپلماسی نیست، بلکه آغاز مرحله تازه ای از فشار و چانه زنی است. در چنین شرایطی معمولاً هر طرف تلاش می کند موقعیت خود را در میدان تقویت کند تا در دور بعدی مذاکرات دست بالاتری داشته باشد.
فعلا بحران از میز مذاکره خارج شده و وارد مرحله ای شده است که در آن قدرت، فشار و محاسبات راهبردی بیش از گفت و گو تعیین کننده هستند. مرحله ای که می تواند یا به تشدید تنش ها منجر شود یا در نهایت طرف ها را دوباره به میز مذاکره بازگرداند.
خبرگزاری جمهور- مهدی حسینی
پربیننده ترین
آخرین اخبار
تمام حقوق محفوظ بوده و استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.